Son dönemde kredi kartı komisyonlarından kaçınmak isteyen bazı işletmelerin müşterileri IBAN yoluyla ödemeye yönlendirmesi, hem tüketici hem de hizmet sağlayıcı açısından hukuki ve mali sonuçlar doğurabiliyor. Özellikle açıklamasız gönderilen tutarlar, ileride farklı yorumlanabiliyor.
Açıklama yazılmadıysa ne olur?
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, IBAN ile yapılan transferlerin hukuki olarak “sebebe dayalı işlem” niteliği taşıdığına dikkat çekiyor.
Transfer sırasında açıklama kısmına “kira bedeli”, “araç tamiri”, “kapora”, “özel ders ücreti” gibi işlemin mahiyetini gösteren bir not düşülmemesi halinde, ileride uyuşmazlık yaşanabileceği belirtiliyor. Açıklamasız gönderilen para, hukuki ihtilaf durumunda borç ödemesi olarak değerlendirilebiliyor.
Ayrıca düzenli ve yüksek tutarlı para girişleri, ticari faaliyet şüphesi doğurabiliyor. Bu durumda vergi denetimleri devreye girebiliyor ve kayıt dışı kazanç tespiti halinde cezalı tarhiyat riski ortaya çıkabiliyor.
MASAK takibi ve adli süreç riski
Uzmanlara göre IBAN’ına para gelen kişi açısından da ciddi sorumluluklar söz konusu. Bankalar şüpheli işlem bildirimlerini Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) bünyesine iletiyor.
Eğer para gönderilen hesap, suç gelirleri ya da terörün finansmanı kapsamında takibe alınmış bir hesap ise, o hesaba transfer yapan kişiler de inceleme sürecine dahil edilebiliyor. Tek seferlik işlemlerden ziyade süreklilik arz eden transferler daha kritik görülüyor.
Şahsi IBAN yerine işletme hesabı şart
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak ise özellikle mal ve hizmet alımlarında işletmenin resmi banka hesabına ödeme yapılması gerektiğini vurguluyor.
İşletme adına faaliyet gösteren bir yerin, şahsi IBAN üzerinden tahsilat yapması hem kayıt dışılık hem de ileride doğabilecek vergi ihtilafları açısından risk oluşturuyor. Uzmanlar, ödeme karşılığında mutlaka fatura ya da fiş alınması gerektiğini hatırlatıyor.
Vergi cezası ve özel usulsüzlük yaptırımı
Fatura düzenlemeyen ya da almayan taraflara yönelik cezaların artırıldığına dikkat çekiliyor. Açıklamasız ve belgesiz IBAN transferleri, ilerleyen süreçte hem alıcı hem de satıcı açısından mali yaptırımlara yol açabiliyor.
Uzmanların ortak uyarısı net:
- Açıklama kısmını boş bırakmayın.
- Bilmediğiniz IBAN’a para göndermeyin.
- İşletmelerde şahsi hesap yerine kurumsal hesap kullanıldığından emin olun.
- Ödeme karşılığında mutlaka yasal belge talep edin.
Aksi halde birkaç saniyede yapılan bir transfer, yıllar sürebilecek bir hukuki ve mali sürecin kapısını aralayabilir.
